Vernis? Een uitgebreide gids voor typen, geschiedenis en toepassing

door Joost Nusselder | Bijgewerkt op:  19 juni 2022
Ik schrijf deze artikelen met veel plezier voor mijn lezers, jullie. Ik accepteer geen betaling voor het schrijven van reviews, mijn mening over producten is die van mijzelf, maar als je mijn aanbevelingen nuttig vindt en je uiteindelijk iets koopt via een van de links kan ik daar mogelijk een commissie over ontvangen. Kom meer te weten

Vernis is een vloeistof of pasta gemaakt van een hars en een oplosmiddel dat op een oppervlak wordt aangebracht en gedroogd om een ​​harde film te vormen. Het wordt gebruikt om hout, metaal en vele andere materialen te beschermen en te verfraaien.

In deze gids leg ik uit wat een vernis is, hoe het werkt en waarvoor het wordt gebruikt.

Wat is vernis

Wat u moet weten over vernis

Vernis is helder, transparant of getint bekleding die wordt aangebracht op houten oppervlakken om hun uiterlijk te verbeteren en bescherming te bieden tegen schade veroorzaakt door slijtage, UV-stralen en andere omgevingsfactoren. Het is een essentieel hulpmiddel voor iedereen die aan een houten project werkt, of het nu gaat om meubels, kunstwerken of houten oppervlakken die onderhevig zijn aan algemene slijtage.

Het belang van het kiezen van het juiste type lak

Het kiezen van het juiste type vernis voor uw project kan een verwarrende beslissing zijn. Met zoveel verschillende soorten en versies beschikbaar, is het belangrijk om het verschil tussen beide te kennen om er zeker van te zijn dat u de juiste krijgt voor uw behoeften. Enkele van de belangrijkste soorten vernis zijn natuurlijke, synthetische en harsvernissen, elk met hun eigen unieke componenten en mate van duurzaamheid.

Vernis op de juiste manier aanbrengen

Bij het aanbrengen van lak komt veel meer kijken dan alleen het op het oppervlak borstelen. Om ervoor te zorgen dat de lak goed hecht en de nodige bescherming biedt, is het belangrijk om het juiste proces te volgen. Denk hierbij aan het schuren van het oppervlak, het kiezen van de juiste kwast en het aanbrengen van meerdere lagen lak.

De veelzijdigheid van vernis

Een van de redenen waarom vernis zo populair is, is de veelzijdigheid ervan. Het kan worden gebruikt om verschillende texturen en kleuren te creëren, afhankelijk van het type vernis en de gebruikte materialen. Naast het verbeteren van het uiterlijk van houten oppervlakken, kan vernis ook worden gebruikt als toplaag voor schilderijen en andere artistieke stukken, waardoor diepte en rijkdom aan de kleuren worden toegevoegd.

De voordelen van vernis ten opzichte van polyurethaan

Hoewel polyurethaan een andere populaire coating is voor houten oppervlakken, heeft vernis enkele unieke voordelen die het onderscheiden. Vernis is bijvoorbeeld meestal harder en biedt meer bescherming dan polyurethaan, en het kan worden getint om kleur aan het oppervlak toe te voegen. Bovendien is vernis verkrijgbaar in verschillende talen, waardoor het gemakkelijker wordt om de juiste versie voor uw behoeften te vinden.

Zorgen voor een goede bescherming met vernis

Naast het verbeteren van het uiterlijk van houten oppervlakken, is vernis een essentieel hulpmiddel om een ​​goede bescherming te bieden tegen schade veroorzaakt door slijtage, UV-stralen en andere omgevingsfactoren. Door de juiste laksoort te kiezen en deze op de juiste manier aan te brengen, zorg je ervoor dat je houten oppervlakken lang in goede staat blijven.

De kleurrijke geschiedenis van vernis

Vernissen is een eeuwenoude techniek die teruggaat tot het oude Egypte. Vroege vernissen werden ontwikkeld door hars, zoals grenenpek, te mengen met een oplosmiddel en deze met een kwast aan te brengen om het gewenste effect te bereiken. Het gebruik van vernis verspreidde zich door de eeuwen heen, waarbij schilders en ambachtslieden het gebruikten om hun werk te beschermen en te verbeteren.

De Middeleeuwen en daarna

Aan het einde van de 14e eeuw schreef Cennino Cennini, een Italiaanse schilder, een manuscript waarin het onderwerp vernissen uitvoerig aan bod kwam. Hij beschreef verschillende opties voor vernissen, waaronder het gebruik van gom van de boom, glair en zelfs knoflook en honing als additieven. Hij had echter ook kritiek op het gebruik van vernis en waarschuwde dat het na verloop van tijd zou kunnen vergelen.

Renaissance en vroegmoderne tijd

In de 17e eeuw publiceerde de Zwitserse arts en alchemist Theodor de Mayerne een boek over de schilderkunst, met recepten voor vernissen. Hij adviseerde om eigeel en azijn te gebruiken als vernis voor schilderijen. In de 18e eeuw gaf de Schotse arts Alexander Carlyle instructies voor het schilderen van spiegels op glas met behulp van vernis.

Eind 19e en begin 20e eeuw

Aan het einde van de 19e eeuw gaven de Amerikaanse schilders Richard en Jennys Van Vleck instructies voor het gebruik van vernis in hun boek 'The Practice of Painting and Drawing'. Ze adviseerden vernis te gebruiken om schilderijen tegen stof en vuil te beschermen. In het begin van de 20e eeuw gebruikte Vincent van Gogh vernis in zijn schilderijen om een ​​glanzend effect te bereiken.

Vernis vandaag

Tegenwoordig wordt vernis nog steeds gebruikt door schilders en ambachtslieden om hun werk te beschermen en te verfraaien. Moderne vernissen worden gemaakt met synthetische harsen en oplosmiddelen en zijn verkrijgbaar in verschillende afwerkingen, van mat tot hoogglans. Vernis wordt ook gebruikt bij houtbewerking om de natuurlijke schoonheid van hout te beschermen en te versterken.

De vele soorten lak: welke past bij u?

Als het gaat om houtafwerkingen, is vernis een populaire keuze vanwege zijn veelzijdigheid en sterke prestaties. Maar wist je dat er veel verschillende soorten vernis verkrijgbaar zijn? Elk is ontworpen om een ​​bepaald effect te bereiken of een bepaald gebied van het uiterlijk of de bescherming van het hout te verbeteren. In deze rubriek gaan we dieper in op de verschillende soorten vernis en hun unieke eigenschappen.

De unieke eigenschappen van elk type lak

Hier zijn enkele van de unieke kenmerken van elk type vernis:

  • Vernis op oliebasis: Dit type vernis is zeer veelzijdig en kan op een breed scala aan materialen worden gebruikt. Het is ook uitstekend in het beschermen van het hout tegen water en andere elementen. Het kan echter lang duren voordat het goed droog is en er kunnen langere droogfasen nodig zijn.
  • Watergedragen lak: Dit type lak is makkelijker schoon te maken en minder belastend voor het milieu. Het droogt sneller dan vernis op oliebasis en zal na verloop van tijd minder snel vergelen. Het is echter mogelijk niet zo sterk of duurzaam als vernis op oliebasis en er zijn mogelijk meer lagen nodig om de gewenste mate van bescherming te bereiken.
  • Polyurethaanvernis: Dit type vernis is zeer veelzijdig en kan op een breed scala aan materialen worden gebruikt. Het is taai, sterk en bestand tegen reacties op veel verschillende stoffen. Het is verkrijgbaar in verschillende afwerkingen, waaronder mat, satijn en glanzend. Eenmaal aangebracht kan het echter moeilijk te verwijderen zijn en is het misschien niet ideaal voor bepaalde houtsoorten of afwerkingen.
  • Spar-vernis: Dit type vernis is speciaal ontworpen voor buitengebruik en is zeer goed bestand tegen water en andere elementen. Het is echter mogelijk niet zo veelzijdig als andere soorten vernis en is mogelijk niet geschikt voor gebruik binnenshuis.
  • Vernis voor muziekinstrumenten: Dit type vernis is zeer dun en hoogglans gepolijst, waardoor de natuurlijke nerf van het hout zichtbaar wordt. Het is ook ontworpen om de prestaties van het instrument te verbeteren door het hout vrij te laten trillen. Het is verkrijgbaar in verschillende afwerkingen, waaronder mat en glanzend. Het is echter mogelijk niet geschikt voor andere soorten houtafwerkingen en het kan wat meer energie vergen om goed aan te brengen.

Vernis aanbrengen: een stapsgewijze handleiding

Voordat u begint met het aanbrengen van vernis op uw houtproject, moet u ervoor zorgen dat het oppervlak goed is voorbereid. Dit is wat u moet doen:

  • Schuur het oppervlak met een fijn schuurpapier om eventuele ruwe plekken te verwijderen en een glad oppervlak te creëren. Schuren zorgt er ook voor dat de lak beter aan het hout hecht.
  • Reinig het oppervlak met een doek en terpentine om stof en vuil te verwijderen. Zorg ervoor dat het oppervlak volledig droog is voordat u verder gaat met de volgende stap.

De juiste lak kiezen

Er zijn verschillende vernissen beschikbaar, elk met hun eigen glansgraad en duurzaamheid. Hier zijn enkele zaken waarmee u rekening moet houden bij het kiezen van de juiste lak voor uw project:

  • Traditionele vernissen zijn gemaakt van natuurlijke oliën en harsen, terwijl synthetische vernissen zijn gemaakt van synthetische materialen. Synthetische vernissen zijn over het algemeen duurzamer en bieden een betere bescherming tegen UV-stralen.
  • Sommige vernissen moeten worden verdund voordat ze kunnen worden aangebracht, terwijl andere direct uit de bus kunnen worden gebruikt. Lees het etiket zorgvuldig om te bepalen of uw vernis moet worden verdund.
  • Wil je een superieure afwerking, kies dan voor een custom of pure vernis. Deze vernissen zijn duurder, maar bieden meer helderheid en diepte.

Het mengen en aanbrengen van de lak

Nu je de juiste lak hebt gekozen, is het tijd om deze op je houtproject aan te brengen. Hier is hoe het te doen:

  • Roer de lak goed door voordat je begint. Roeren zorgt ervoor dat het mengsel volledig wordt gemengd en resulteert in een consistente afwerking.
  • Giet de vernis in een schone container en vouw een doek in een pad. Dompel de pad in de vernis en veeg het voorzichtig op het hout, werkend in de richting van de nerf. Zorg ervoor dat je het hele gebied gelijkmatig bedekt.
  • Laat de lak drogen volgens de instructies van de fabrikant. Dit kan enkele uren tot een nacht duren.
  • Als de lak droog is, schuurt u het oppervlak licht op met een fijn schuurpapier. Dit helpt eventuele ruwe plekken glad te strijken en het oppervlak voor te bereiden op de laatste laag.
  • Breng een tweede laag vernis aan met dezelfde techniek als voorheen. Laat het volledig drogen voordat je verder gaat met de volgende stap.

Laatste details

Nu je de laatste laag vernis hebt aangebracht, is het tijd om wat laatste details aan je houtproject toe te voegen. Dit is wat u moet doen:

  • Schuur het oppervlak lichtjes met een fijn schuurpapier om eventuele ruwe plekken of druppels te verwijderen.
  • Reinig het oppervlak met een doek en terpentine om stof en vuil te verwijderen.
  • Afhankelijk van het type vernis dat u hebt gebruikt, moet u mogelijk een speciale was of poetsmiddel op het oppervlak aanbrengen om de glans naar voren te brengen.
  • Laat het oppervlak volledig drogen voordat u uw stuk hout gebruikt of hanteert.

Vergeet niet dat het aanbrengen van vernis een moeilijk proces kan zijn, maar met de juiste technieken en voorbereiding kun je keer op keer een perfecte afwerking bereiken.

De niet-zo-goede kant van vernis

Vernis is een traditionele beschermlaag voor houten oppervlakken, maar niet alle soorten vernis zijn ideaal voor elk project. Hier zijn enkele soorten vernis en hun nadelen:

  • Vernissen op oliebasis: Deze vernissen worden vaak gebruikt voor houten binnenoppervlakken, maar ze hebben de neiging om na verloop van tijd te vergelen en hebben een lage dichtheid, wat betekent dat er meerdere lagen nodig zijn voor een sterkere beschermende laag.
  • Synthetische vernissen: Deze vernissen zijn gemakkelijk aan te brengen en drogen sneller dan vernissen op oliebasis, maar ze bevatten oplosmiddelen die een slecht effect hebben op het lichaam en het milieu.
  • Spirituele vernissen: Deze vernissen zijn samengesteld uit een mengsel van hars en alcohol en zijn ideaal voor muziekinstrumenten, maar ze zijn niet geschikt voor buitenprojecten omdat ze oplosbaar zijn in water en vuur.

Beginners vinden vernis moeilijk aan te brengen

Vernis is een speciaal type coating dat een bepaalde lay-out en techniek vereist om een ​​eerlijke en gelijkmatige afwerking te verkrijgen. Beginners zullen merken dat vernis moeilijk aan te brengen is omdat:

  • Vernis droogt zeer langzaam, waardoor er meerdere lagen nodig zijn om het gewenste effect te bereiken.
  • Vernis is dunner dan andere kitten, wat betekent dat er meer lagen nodig zijn om een ​​sterkere beschermende laag te krijgen.
  • Vernis heeft een speciaal soort verdunners nodig om de dichtheid en consistentie te verbeteren.

Vergeling en uitdroging zijn veelvoorkomende problemen

Een van de meest voorkomende nadelen van vernis is dat het na verloop van tijd de neiging heeft te vergelen, vooral bij blootstelling aan zonlicht. Bovendien droogt vernis heel langzaam, waardoor het meer tijd nodig heeft om uit te harden. Dit kan een probleem zijn voor houten oppervlakken die regelmatig gerepareerd of gelakt moeten worden.

Alternatieve beschermende coatings

Als vernis niet de ideale beschermende coating is voor uw project, zijn hier enkele alternatieven:

  • Lak: Dit is een harsachtige coating die sneller droogt dan vernis en zorgt voor een harde en duurzame afwerking. Het wordt vaak gebruikt voor decoratieve schilderijen, lambrisering en houten vloeren.
  • Oleo-harscoatings: Dit is een mengsel van olie en hars dat een beschermende coating vormt voor houten oppervlakken. Het wordt vaak gebruikt voor dakspanten en houten oppervlakken die worden blootgesteld aan vuur.
  • Minerale coatings: Dit is een coating op waterbasis die een beschermend schild vormt voor houten oppervlakken. Het wordt vaak gebruikt voor buitenprojecten en houten oppervlakken die worden blootgesteld aan water.

Vernis versus polyurethaan: wat is de beste houtafwerking?

Als het gaat om het kiezen van de beste houtafwerking, zijn vernis en polyurethaan twee van de meest populaire producten. Hoewel ze op het eerste gezicht op elkaar lijken, zijn er enkele belangrijke verschillen waarmee u rekening moet houden:

  • Vernis is een traditionele afwerking gemaakt van harsen, oliën en oplosmiddelen, terwijl polyurethaan een plastic hars is.
  • Vernis biedt een betere bescherming tegen UV-schade, waardoor het een uitstekende keuze is voor buitenprojecten.
  • Polyurethaan droogt sneller en is gemakkelijker aan te brengen, waardoor het een goede optie is voor snelle projecten.

Voors en tegens van vernis

Vernis wordt al eeuwenlang als houtafwerking gebruikt, en niet zonder reden. Hier zijn enkele van de voor- en nadelen van het gebruik van vernis:

Voors:

  • Vernis creëert een mooie, natuurlijke afwerking waardoor de houtnerf zichtbaar wordt.
  • Het biedt een uitstekende bescherming tegen de elementen, waardoor het ideaal is voor gebruik buitenshuis.
  • Vernis is veelzijdig en kan worden gebruikt op een breed scala aan houten stukken, van meubels tot terrassen.

nadelen:

  • Vernis kan moeilijk gelijkmatig worden aangebracht en het kan een uitdaging zijn om de gewenste dikte te bereiken.
  • Regelmatig schuren en polijsten is nodig om de afwerking er fris uit te laten zien.
  • Vernis kan plakkerig of kleverig aanvoelen, wat sommige mensen onaangenaam vinden.

Conclusie

Vernis is een transparante coating die op een oppervlak wordt aangebracht om het uiterlijk te verbeteren en het te beschermen tegen beschadiging. 

Het is geweldig tool voor houtbewerkers (meer essentiële hier) en kunstenaars, en er is een vernis voor elk project en elke behoefte. Vergeet niet om het juiste type te kiezen en het op de juiste manier toe te passen voor de beste resultaten.

Ik ben Joost Nusselder, de oprichter van Tools Doctor, contentmarketeer en papa. Ik ben dol op het uitproberen van nieuwe apparatuur en samen met mijn team maak ik sinds 2016 diepgaande blogartikelen om trouwe lezers te helpen met tools en knutseltips.